Sáng nay (10/10), tại Nhà Quốc hội, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội chủ trì, phối hợp với Bộ Công an tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề "Phát huy giá trị văn hoá Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới", với sự tham dự của hơn 200 đại biểu.
Tham gia chủ trì Hội thảo có các đồng chí: TS, Thượng Tướng Lê Quốc Hùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Thứ trưởng Bộ Công an; PGS, TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; PGS TS Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội; PGS. TS, Trung tướng Phan Xuân Tuy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân.
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng nhấn mạnh, trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng và Nhà nước ta luôn nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của văn hóa, coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực to lớn, là sức mạnh nội sinh để phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc; đồng thời dành sự quan tâm đặc biệt đến công tác xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam.
Ngày 07/01/2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Nội dung Nghị quyết số 80-NQ/TW khẳng định quan điểm xuyên suốt: Phát triển văn hóa và con người là nền tảng, động lực, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải đi trước soi đường, thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, từ hoạch định chính sách đến tổ chức thực hiện, từ đời sống đến không gian số.
Triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam, được sự đồng ý của lãnh đạo Quốc hội, Bộ Công an phối hợp với Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức Hội thảo khoa học cấp Quốc gia với chủ đề: "Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới".
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng cho biết, Hội thảo được tổ chức nhằm làm rõ những quan điểm, mục tiêu, định hướng mới về phát triển văn hóa, trọng tâm là định hình tư duy mới về hoàn thiện thể chế văn hóa và siết chặt kỷ luật thực thi nhằm khơi thông nguồn lực nội sinh trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Đồng thời, tạo diễn đàn khoa học giữa các cơ quan hoạch định, tổ chức thi hành chính sách, pháp luật với các chuyên gia, nhà khoa học và người làm công tác thực tiễn nhằm nhận diện rõ các điểm nghẽn về thể chế, chính sách pháp luật; khó khăn, thách thức trong chấp hành kỷ luật thực thi; đúc kết bài học kinh nghiệm để chuyển hóa toàn diện giá trị văn hóa thành sức mạnh nội sinh phát triển đất nước. Từ đó, góp phần cung cấp luận cứ khoa học để đề xuất các giải pháp hiệu quả, khả thi nhằm thể chế hóa các nghị quyết, chủ trương của Đảng, hoàn thiện đồng bộ thể chế văn hóa, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật về văn hóa.
Văn hóa không phải là phần việc đi sau phát triển, mà phải trở thành một trụ cột của phát triển
Phát biểu tại Hội thảo, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương PGS.TS Bùi Hoài Sơn dẫn chứng, cách đây chưa đầy một tuần, ngày 29/9, tại Hoàng thành Thăng Long, chúng ta chứng kiến Lễ khởi công Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Với PGS.TS Bùi Hoài Sơn, điều đáng suy nghĩ không chỉ là chúng ta phục hồi một công trình từng là trung tâm quyền lực của quốc gia Đại Việt, mà là chúng ta đang đưa một phần ký ức của dân tộc trở lại với đời sống hôm nay. Di sản phải được sống, phải kể được câu chuyện của dân tộc cho thế hệ trẻ, tạo cảm hứng cho sáng tạo, cho du lịch, cho giáo dục và cho sức mạnh mềm. Khi đó, bảo tồn không chỉ là giữ lại cái đã qua, mà là làm cho quá khứ tiếp tục tạo ra giá trị cho hiện tại và tương lai.
Từ câu chuyện Điện Kính Thiên, PGS.TS Bùi Hoài Sơn muốn chia sẻ ba thông điệp.
Thứ nhất, văn hóa không phải là phần việc đi sau phát triển, mà phải trở thành một trụ cột của phát triển. Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, chúng ta đã nói từ lâu rằng văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển. Nhưng Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đưa nhận thức ấy lên một bước mới khi xác định văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước. PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho rằng đây là một thay đổi rất căn bản. Nếu văn hóa là trụ cột, thì văn hóa phải có mặt ngay từ đầu trong các quyết sách về kinh tế, đô thị, giáo dục, khoa học - công nghệ, môi trường và đối ngoại. Một dự án không thể coi là thành công nếu tạo ra tăng trưởng nhưng làm tổn thương cảnh quan, ký ức cộng đồng hay niềm tin xã hội. Ngược lại, đầu tư cho di sản, nghệ thuật, thiết chế văn hóa, không gian công cộng hay công nghiệp văn hóa phải được nhìn như đầu tư cho năng lực phát triển lâu dài.
Thứ hai, phải chuyển các giá trị văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam thành nguồn lực phát triển, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia. Khi văn hóa đi vào sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm một cách có trách nhiệm, chúng ta không làm văn hóa "thấp đi"; chúng ta đang mở rộng đời sống của văn hóa.
Thứ ba, muốn văn hóa trở thành động lực, chúng ta phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển văn hóa. Nhà nước không thể sáng tạo thay nghệ sĩ, không thể kinh doanh thay doanh nghiệp và cũng không thể áp đặt thị hiếu cho công chúng. Nhưng Nhà nước có thể kiến tạo môi trường để những ý tưởng tốt có cơ hội trở thành giá trị: hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền tác giả, phát triển thị trường văn hóa minh bạch, tạo cơ chế tài chính phù hợp, xây dựng dữ liệu và hạ tầng văn hóa số, khuyến khích hợp tác công - tư và nuôi dưỡng tài năng trẻ.
Trong kỷ nguyên số, điều này càng cấp thiết. Không gian mạng đã trở thành một không gian văn hóa thực sự, nơi thị hiếu, lối sống và cả căn tính của mỗi người được hình thành từng ngày. Vì vậy, chúng ta không chỉ cần ngăn chặn nội dung xấu; quan trọng hơn là phải tạo ra thật nhiều nội dung Việt Nam hay, hấp dẫn và có sức cạnh tranh. Chúng ta phải biết kể câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ của thời đại, trên chính những nền tảng mà người trẻ đang sống, học tập và sáng tạo.
PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhắc lại gợi mởi sâu sắc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Số hóa di sản không chỉ để lưu trữ, mà phải để giáo dục, sáng tạo, lan tỏa và trở thành nguồn lực cho phát triển. Đó chính là tinh thần cần theo đuổi: Không đóng băng văn hóa trong quá khứ, mà làm cho những giá trị đã được lịch sử chắt lọc tiếp tục sinh sôi trong đời sống mới.
Môi trường văn hóa nhân văn giúp hình thành ý thức pháp luật, kỹ năng ứng xử, tinh thần trách nhiệm và khả năng tự bảo vệ
Tại Hội thảo, Thiếu tướng TS. Phạm Kim Đĩnh - Cục trưởng Cục Công tác chính trị (Bộ Công an) cho rằng, bước vào kỷ nguyên phát triển mới, văn hóa ngày càng được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng con người, củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.
Theo Thiếu tướng TS. Phạm Kim Đĩnh, trong bảo vệ an ninh con người, môi trường văn hóa nhân văn giúp hình thành ý thức pháp luật, kỹ năng ứng xử, tinh thần trách nhiệm và khả năng tự bảo vệ. Ngược lại, thông tin sai lệch, bạo lực, lối sống thực dụng, chủ nghĩa cá nhân cực đoan và sự đảo lộn chuẩn mực, lệch chuẩn… có thể làm gia tăng tổn thương của con người.
Từ góc độ công tác công an, Thiếu tướng TS. Phạm Kim Đĩnh cho rằng, xây dựng môi trường văn hóa vì thế có quan hệ trực tiếp với thế trận an ninh nhân dân và "thế trận lòng dân". Khi người dân có ý thức chấp hành phát luật, tôn trọng chuẩn lực đạo đức, tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng và chủ động phối hợp với lực lượng công an, khả năng phòng ngừa vi phạm, phát hiện nguy cơ và giải quyết vấn đề ngay từ cơ sở.
Thiếu tướng TS. Phạm Kim Đĩnh nhấn mạnh, khi văn hóa thực sự thấm sâu vào con người, tổ chức và đời sống xã hội, sức mạnh văn hóa sẽ trở thành sức mạnh của an ninh và khi mỗi người dân cảm nhận được sự bình yên, được tôn trọng, được bảo vệ, thì mục tiêu cao nhất của công tác công an - vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của nhân dân sẽ được hiện thực hóa ngày càng vững chắc.
Bứt phá phát triển các ngành công nghiệp văn hóa gắn liền với kinh tế số, kinh tế đêm
GS.TS Trung tướng Trần Vi Dân - Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Cục trưởng, Thành viên Ban nghiên cứu chuyên đề giúp việc Bộ trưởng Bộ Công an cho rằng, văn hóa và con người là động lực nội sinh của kỷ nguyên mới. Văn hóa đóng vai trò là cấu thành thượng tầng tư tưởng, là hệ điều tiết giữ cho lực lượng sản xuất và thành tựu công nghệ phát triển đúng hướng, nhân văn.
Trong khi đó con người là chủ thể vận hành công nghệ, sáng tạo tri thức để đưa đất nước cất cánh. Kỷ nguyên mới là bệ đỡ nâng tầm văn hóa và con người. Thành tựu của công nghệ số và tư duy quản lý, quản trị hiện đại tạo ra công cụ mới để con người giải phóng sức lao động, phát huy tiềm năng sáng tạo, đồng thời giúp các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn, số hóa và trường tồn trong thế giới đương đại.
GS.TS Trung tướng Trần Vi Dân đã gợi mở những giải pháp khơi thông nguồn lực văn hóa, con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Trước hết cần đổi mới căn bản thể chế, chính sách và phương thức quản lý văn hóa hoàn thiện đồng bộ hành lang pháp lý. Phát triển toàn diện con người Việt Nam và bảo vệ an ninh văn hóa. Đề cao văn hóa trong chính trị, kinh tế và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Phát huy mối quan hệ giữa phát triển văn hóa, kinh tế du lịch, công nghiệp văn hóa và hợp tác quốc tế.
Ở nội dung phát huy mối quan hệ giữa phát triển văn hóa, kinh tế du lịch, công nghiệp văn hóa và hợp tác quốc tế, GS.TS Trần Vi Dân cho rằng, cần quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết 26-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hệ thống giải pháp văn hóa phải định vị bản sắc văn hóa dân tộc và hệ thống di sản làm "lợi thế cạnh tranh cốt lõi, độc quyền" của du lịch Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Tập trung xây dựng các chuỗi sản phẩm du lịch di sản, du lịch tâm linh, du lịch sinh thái nhân văn có chiều sâu, chuyển mạnh từ tư duy khai thác số lượng sang nâng cao chất lượng, gia tăng hàm lượng văn hóa để thu hút phân khúc khách quốc tế có mức chi cao.
Bứt phá phát triển các ngành công nghiệp văn hóa gắn liền với kinh tế số, kinh tế đêm, quy hoạch và xây dựng các hệ sinh thái công nghiệp văn hóa trọng điểm, thúc đẩy các ngành có lợi thế như điện ảnh, nghệ thuật, biểu diễn, thiết kế, du lịch văn hóa và quảng cáo số…
