Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã quan tâm, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm với 118 lượt ý kiến tại 16 tổ và 21 ý kiến thảo luận tại hội trường.
Các ý kiến thể hiện sự thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hóa các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị; khẳng định quan điểm phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực và trụ cột cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Theo Bộ trưởng, năm 2025 Chính phủ đã trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035. Tại Kỳ họp này, Quốc hội sẽ thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, trong đó có nhiều nhiệm vụ về phát triển văn hóa.
Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa, Chính phủ đã xây dựng dự án Nghị quyết nhằm thể chế hóa Nghị quyết 80, tập trung vào 2 nội dung lớn là tháo gỡ điểm nghẽn và huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực cho phát triển văn hóa.
Thay mặt Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh báo cáo làm rõ thêm một số vấn đề lớn mà các đại biểu đã nêu trong quá trình thảo luận vừa qua, cụ thể:
Thứ nhất, cơ quan soạn thảo đã nghiên cứu kỹ lưỡng ý kiến của đại biểu và rà soát chỉnh lý dự thảo Nghị quyết theo nguyên tắc các chính sách đã rõ, đã chín, bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao thì sẽ quy định ngay trong Nghị quyết. Đồng thời, đề xuất Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết các vấn đề cần có sự điều hành linh hoạt, các vấn đề mới cần được thí điểm ban hành các chính sách đặc thù.
Thứ hai, về tên gọi của Nghị quyết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu, bám sát tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, điều chỉnh tên gọi là: "Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam".
Thứ ba, về phạm vi điều chỉnh, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của đại biểu diễn đạt gọn hơn, bao quát đầy đủ các đối tượng có liên quan.
Thứ tư, Nghị quyết đã xác định rõ nguồn lực phát triển văn hóa gồm nguồn ngân sách Nhà nước hằng năm bảo đảm tối thiểu 2% trong tổng số chi ngân sách Nhà nước và huy động các nguồn lực xã hội.
Thứ năm, về Ngày văn hóa Việt Nam, dự thảo Nghị quyết đã được bổ sung thêm một khoản tại điều 2 nhằm phát huy các giá trị văn hóa trong các ngày lễ lớn của dân tộc, không chỉ ngày 24/11.
Thứ sáu, về các cơ chế chính sách phát triển văn hóa, cơ quan soạn thảo đã rà soát kỹ lưỡng theo các nguyên tắc đã báo cáo với Quốc hội.
Thứ bảy, về cơ chế chính sách bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống. Đây là một điều mới được bổ sung trên cơ sở tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội. Các cơ chế chính sách giải pháp được thiết kế theo hướng ưu tiên nguồn lực tài chính bảo tồn phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc Việt Nam, các giá trị văn hóa có nguy cơ mai một và nghệ thuật truyền thống. Xây dựng và thực hiện các cơ chế chính sách đặc thù cho văn hóa các dân tộc thiểu số, phát triển không gian bảo tồn văn hóa làng, bản, buôn truyền thống gắn với phát triển du lịch, phát huy vai trò chủ thể văn hóa để tạo sinh kế bền vững. Dự thảo đã tiếp thu bổ sung những chính sách cụ thể, thiết thực từ cơ sở nhưng mang tính đột phá và có sức lan tỏa cao, như quy định về việc tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư được giao quản lý vận hành khai thác sử dụng một số thiết chế văn hóa thể thao ở cơ sở.
Thứ tám, về chính sách đãi ngộ phát triển tài năng, nhân lực đặc thù về nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa thể thao, cơ quan soạn thảo đã rà soát tiếp thu các ý kiến phù hợp.
Theo Bộ trưởng, hiện nay đã có nhiều chính sách trong Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa liên quan đến lĩnh vực này, như các đề án đào tạo, bồi dưỡng và các chương trình đầu tư cho các cơ sở giáo dục, trong đó tập trung vào đối tượng học sinh, sinh viên. Dự thảo cũng đã quy định cụ thể các cơ chế nhằm thu hút, giữ chân người có tài năng, nhất là trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật truyền thống, dân gian.
Thứ chín, về Quỹ văn hóa nghệ thuật, sau khi tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, thể chế hóa các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị, Chính phủ đã bổ sung vào Dự thảo Nghị quyết quy định về việc thí điểm thành lập Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận khả năng rủi ro, bảo đảm công khai minh bạch. Đây là cơ chế phù hợp với đặc thù đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật tiềm ẩn rất nhiều rủi ro.
Nguồn vốn của Quỹ gồm vốn nền từ ngân sách và nguồn vốn từ xã hội, từ doanh nghiệp, từ các tổ chức cá nhân và các nguồn bổ sung như tài trợ quốc tế hoặc là các cái nguồn thu hợp pháp hợp pháp khác. Việc thành lập quỹ chủ yếu để huy động các nguồn lực xã hội, ngân sách Nhà nước chủ yếu đóng vai trò là "vốn mồi" để khuyến khích việc đóng góp của khu vực tư nhân.
“Tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh chặt chẽ hơn đối với mô hình quỹ này trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế và các mô hình tương tự đã được thí điểm tại dự thảo Luật Thủ đô. Đồng thời, sẽ xác lập các nguyên tắc chung để giao Chính phủ quy định chi tiết; trong đó lưu ý xây dựng tiêu chí đánh giá rủi ro, cơ chế chấp nhận rủi ro cũng như các nội dung mà đại biểu đã đề xuất”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết.
Thư mười, về chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Theo Bộ trưởng, đây có thể coi là vấn đề khó, chuyển đổi số nói chung, đặc biệt trong ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch hiện còn gặp nhiều khó khăn. Việc chuyển đổi số kỳ vọng sẽ giúp xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, phục vụ so sánh, đánh giá một cách khoa học, toàn diện trên các lĩnh vực của ngành, từ đó đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp nhằm thực hiện hiệu quả các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội nói chung và của ngành Văn hóa nói riêng.
Về tổ chức thực hiện, Dự thảo Nghị quyết đã được chỉnh lý theo hướng cho phép Chính phủ, chính quyền địa phương và các đơn vị sự nghiệp công lập được thí điểm.
“Đối với các ý kiến khác của đại biểu, có thể thấy nội dung góp ý rất đa dạng, được tiếp cận từ nhiều góc độ và gắn với thực tiễn. Đây đều là những ý kiến có giá trị, thể hiện kinh nghiệm trong đề xuất giải pháp, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa. Cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu kỹ lưỡng; những nội dung phù hợp sẽ được cập nhật vào Dự thảo để trình Quốc hội xem xét thông qua, các nội dung còn lại sẽ được tiếp tục cụ thể hóa trong quá trình tham mưu Chính phủ ban hành văn bản hướng dẫn và tổ chức triển khai thực hiện”, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh bày tỏ.
