Đẩy gậy có nguồn gốc sâu xa từ đồng bào các dân tộc miền núi, đặc biệt là khu vực Tây Bắc. Ban đầu, đây là một trò chơi dân gian mang tính giải trí, rèn luyện sức khỏe và thể hiện tinh thần thượng võ. Theo thời gian, môn thể thao này đã dần trở nên phổ biến, được cộng đồng các dân tộc Việt Nam ưa chuộng và gìn giữ.
Không chỉ là một hoạt động thể chất, Đẩy gậy còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Nó phản ánh tinh thần đoàn kết, sự khéo léo, sức mạnh và ý chí kiên cường của người dân. Những dịp lễ, Tết, hội làng hay các ngày hội văn hóa - thể thao chính là những thời điểm lý tưởng để môn Đẩy gậy được trình diễn, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần, củng cố tình làng nghĩa xóm và bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống quý báu.
Để tổ chức một trận đấu đẩy gậy, yêu cầu về sân bãi và dụng cụ khá đơn giản. Chỉ cần một cây gậy làm bằng tre già hoặc gỗ tốt, dài khoảng 2 mét, đường kính 4-5cm, được sơn 2 màu đỏ và trắng chia đều. Sân thi đấu là một vòng tròn có đường kính 5 mét, với vạch giới hạn rõ ràng.
Luật chơi cũng không quá phức tạp: 2 vận động viên bước vào vòng tròn, cầm chắc cây gậy theo quy định. Trọng tài chính sẽ phát lệnh, và cuộc tranh tài bắt đầu. Mục tiêu là đẩy đối phương ra khỏi vòng tròn hoặc khiến chân họ chạm vào vạch giới hạn. Mỗi cuộc thi thường diễn ra trong 2 đến 3 hiệp.
Tuy luật chơi đơn giản, nhưng những diễn biến trên sân lại vô cùng hấp dẫn và kịch tính. Đẩy gậy đòi hỏi người chơi không chỉ có sức khỏe, mà còn cần sự khéo léo, kỹ thuật, chiến thuật và một tâm lý thi đấu vững vàng. Sức mạnh cơ bắp cần đi đôi với sự nhanh nhẹn, khả năng phán đoán tình huống và tận dụng sơ hở của đối phương. Đôi khi, những vận động viên "thấp bé nhẹ cân" lại có thể đánh bại đối thủ to lớn hơn nhờ vào sự tinh ranh và kỹ thuật điêu luyện.
Ngày nay, Đẩy gậy không chỉ dừng lại ở phạm vi trò chơi dân gian mà đã dần được nâng tầm trở thành một môn thể thao thi đấu chuyên nghiệp. Nhiều giải đấu cấp tỉnh, quốc gia và quốc tế đã được tổ chức, thu hút sự tham gia của đông đảo vận động viên từ khắp các vùng miền.
Môn Đẩy gậy đã chính thức được đưa vào hệ thống thi đấu của các giải thể thao lớn như Hội khỏe Phù Đổng, Đại hội Thể dục thể thao toàn quốc. Các tỉnh, thành phố như Điện Biên, Quảng Ninh, Lai Châu, Bắc Giang, TP. Hồ Chí Minh... đều quan tâm đẩy mạnh phong trào Đẩy gậy, đưa môn thể thao này vào trường học và các giải thể thao phong trào. Điều này không chỉ giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa mà còn góp phần đào tạo, bồi dưỡng những tài năng trẻ cho thể thao nước nhà.
Việc bảo tồn và phát triển môn Đẩy gậy là một nỗ lực quan trọng, giúp thế hệ trẻ thêm yêu thích, tìm hiểu và gìn giữ những nét đẹp văn hóa - thể thao độc đáo của dân tộc.
