Trong không gian Lễ hội mùa Xuân, các môn thể thao dân tộc và trò chơi dân gian hiện diện như một phần tự nhiên của đời sống văn hóa đồng bào các dân tộc Tuyên Quang. Người Tày, Nùng, Dao duy trì những trò chơi quen thuộc như: Tung còn, Đi cà kheo, Vật chày...; trong khi người Mông, Lô Lô gắn bó với đánh Tu lu, đánh Sảng, đánh Yến, Ném pao… Bên cạnh đó, Đẩy gậy, Bắn nỏ là những môn thể thao tiêu biểu, thể hiện rõ tinh thần thượng võ, gắn liền với sinh hoạt của nhiều dân tộc thiểu số.
Các môn thể thao dân tộc có điểm tương đồng ở hình thức tổ chức giản dị, luật chơi dễ hiểu, không đòi hỏi kỹ thuật phức tạp, phù hợp với nhiều lứa tuổi, giới tính và thu hút đông đảo mọi người cùng tham gia. Chính sự gần gũi ấy đã tạo nên không gian sinh hoạt cộng đồng sôi nổi, góp phần bồi đắp tinh thần đoàn kết, gắn bó trong bản làng. Nếu đẩy gậy là sự thử thách tổng hòa giữa sức mạnh thể chất, sự khéo léo và bản lĩnh tâm lý của người chơi, thì kéo co lại đề cao tính tập thể, kỷ luật và sức mạnh đồng lòng. Còn bắn nỏ đòi hỏi người chơi phải hội tụ nhiều yếu tố: kỹ thuật thuần thục, sức bền thể chất, sự tập trung cao độ và bản lĩnh vững vàng để mỗi mũi tên đều hướng trúng hồng tâm. Đằng sau những lần bắn chính xác là quá trình rèn luyện bền bỉ, lặng thầm qua năm tháng.
Lễ hội đình Thạch Khoán xã Thạch Khoán được coi là lễ hội có nhiều môn thể thao và trò chơi dân gian được tổ chức nhất trong các Lễ hội đầu xuân vùng Đất Tổ. Nhiều năm gần đây, tại Lễ hội đình Thạch Khoán đều tổ chức thi Kéo co, thi đấu Bóng chuyền hơi, Bóng chuyền da, và các trò chơi dân gian Ném còn, Đánh đu, Bịt mắt bắt vịt, Đi cầu khỉ, Đấu vật… Các trận thi đấu Bóng chuyền hơi của nữ, Bóng chuyền da của nam và thi đấu Kéo co giữa khu Nội, khu Đồng Phú, khu Cầu… đã diễn ra sôi nổi, quyết liệt không kém những trận thi đấu chuyên nghiệp. Giải đấu đã duy trì qua nhiều mùa lễ hội thúc đẩy phong trào luyện tập thể dục, thể thao trong xã.
Ở nhiều địa bàn vùng cao của tỉnh Quảng Ninh, nhất là khu vực miền Đông, Kéo co gần như là trò chơi không thể thiếu mỗi dịp Lễ hội Xuân. Chỉ với 1 sợi dây thừng, 2 đội chơi đối diện và tiếng hò reo vang dậy, không khí ngày hội đã bừng lên rộn ràng. Sức hấp dẫn của Kéo co nằm ở tính tập thể cao, đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng và tinh thần đồng lòng. Trong quan niệm dân gian, thắng thua không đặt nặng; điều quan trọng hơn cả là sự gắn kết của cộng đồng, biểu trưng cho sức mạnh chung và khát vọng hòa hợp trong năm mới.
Một sắc thái khác của thể thao truyền thống là Bắn nỏ, thường thấy trong các ngày hội của đồng bào Dao, Tày, Sán Chỉ ở Quảng Ninh. Môn thi này đòi hỏi sự tập trung, độ chính xác cao, phản ánh kỹ năng săn bắn, lao động truyền thống, đồng thời góp phần truyền dạy văn hóa và ý thức gìn giữ bản sắc cho thế hệ trẻ. Ngoài những môn tiêu biểu kể trên, bức tranh trò chơi, thể thao dân gian ngày Tết ở Quảng Ninh còn rất phong phú với đấu Vật, đi Cà kheo, Bịt mắt bắt vịt, Nhảy bao bố, cờ Tướng, đi Guốc mộc… Mỗi trò chơi đều mang trong mình câu chuyện riêng, phản ánh điều kiện tự nhiên, lịch sử và đời sống tinh thần của từng vùng miền, từng dân tộc.
Việc tổ chức thi đấu thể thao dân tộc tại các Lễ hội đầu năm không chỉ tạo sân chơi hấp dẫn cho bà con nhân dân, thu hút du khách, giúp người chơi rèn luyện sức khỏe, thể hiện sự khéo léo, mà còn góp phần giữ gìn và phát triển các môn thể thao truyền thống, thúc đẩy phong trào thể thao quần chúng tại các địa phương.
