Hiện nay, tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá, các hoạt động phong trào văn hóa, thể thao không còn mang tính hình thức mà dần hướng tới chiều sâu, hiệu quả và chất lượng thực sự. Sự thay đổi ấy bắt nguồn từ nhận thức: văn hóa, thể thao là nền tảng tinh thần của xã hội. Khi phong trào được tổ chức gắn với nhu cầu thực tiễn, chính cộng đồng đang khẳng định vai trò là chủ thể duy trì và tổ chức có hiệu quả các hoạt động văn hóa, thể thao ở mỗi khu dân cư.
Điểm sáng trong các phong trào văn hóa, thể thao của xã phải kể đến xã Công Chính, thôn Hậu Sơn. Vào mỗi buổi chiều sau giờ lao động sản xuất, người dân trong thôn lại cùng nhau đến nhà văn hóa tập luyện thể thao. Không khí sinh hoạt cộng đồng vì thế luôn rộn ràng, dần đi vào nền nếp như một phần tất yếu của đời sống thường ngày. Nhà văn hóa thôn đã trở thành điểm hẹn quen thuộc, nơi người dân rèn luyện sức khỏe, gắn kết tình làng nghĩa xóm. Cũng chính từ những buổi tập luyện giản dị ấy đã tạo nên sự đoàn kết, thúc đẩy việc thực hiện có hiệu quả các nội dung Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Năm 2025, thôn có trên 95% hộ đạt gia đình văn hóa, 97% hộ gia đình đạt danh hiệu “Ông bà mẫu mực, con cháu hiếu thảo” và trên 60% người dân tham gia tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên.
Ở khu vực miền núi, các hoạt động văn hóa, thể thao cũng từng bước được tổ chức theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế và đặc thù từng địa phương. Qua đó, nhằm tăng cường sự gắn kết cộng đồng, củng cố các giá trị văn hóa truyền thống trong tình hình mới.
Là địa phương có tới 75% là đồng bào dân tộc Mường, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, xã Thiết Ống đã quan tâm triển khai nhiều chương trình giao lưu văn hoá, văn nghệ, thể dục, thể thao nhằm tăng cường sự đoàn kết trong cộng đồng và xây dựng không gian văn hóa chung hài hòa, giàu bản sắc. Phong trào trên địa bàn xã phát triển rất mạnh, người dân tích cực hưởng ứng. Cùng với các hoạt động chung do xã tổ chức, các thôn còn thường xuyên giao lưu văn nghệ, bóng chuyền hơi theo cụm hoặc giữa các thôn với nhau. Hiện, 24/24 khu dân cư trên địa bàn xã đều có đội văn nghệ, thể thao; số lượng người dân tham gia tập luyện thể dục thể thao thường xuyên khoảng trên 60%. Tuy nhiên, khó khăn hiện nay đó là thiết chế văn hóa ở một số thôn chưa thực sự đảm bảo nhu cầu hoạt động, trong đó thôn Luồng hiện chưa có nhà văn hóa cần sớm được quan tâm đầu tư để người dân có không gian sinh hoạt chung, thúc đẩy phong trào văn hóa, thể thao của xã phát triển hơn nữa trong thời gian tới.
Từ thực tiễn ở các địa phương cho thấy, điểm chung của phong trào văn hóa, thể thao cơ sở hiện nay là sự dịch chuyển từ “phát động” sang “duy trì”, từ “số lượng” sang “chất lượng”. Cùng với đó, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở ngày càng được quan tâm đầu tư và khai thác hiệu quả hơn. Nhà văn hóa thôn, tổ dân phố không còn là nơi sinh hoạt theo kế hoạch, mà trở thành không gian mở, phục vụ thường xuyên nhu cầu của người dân; sân thể thao không chỉ để thi đấu, mà là nơi rèn luyện sức khỏe hằng ngày của nhiều thế hệ.
Theo báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hoá, năm 2025 tỷ lệ hộ gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa” đạt 85,4%; khu dân cư văn hóa đạt 84,7%. Đáng chú ý, tỷ lệ người dân tham gia tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên đạt khoảng 45%. Cùng với đó, số lượng các tổ, đội, câu lạc bộ Văn hoá văn nghệ, thể dục, thể thao cơ sở luôn có sự gia tăng qua từng năm. Có thể nói, phong trào văn hóa, thể thao cơ sở đang góp phần quan trọng vào việc xây dựng môi trường sống lành mạnh.
