Việc điều chỉnh nhằm cập nhật các định hướng phát triển mới của đất nước, bảo đảm phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, các chiến lược phát triển văn hóa, thể thao, công nghiệp văn hóa, đồng thời đáp ứng yêu cầu tổ chức bộ máy chính quyền địa phương trong giai đoạn mới.
Theo nội dung điều chỉnh, mạng lưới cơ sở văn hóa quốc gia bao gồm các thiết chế quan trọng như bảo tàng, thư viện, cơ sở điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trung tâm triển lãm, trung tâm văn hóa trong nước và nước ngoài, các cơ sở đào tạo, nghiên cứu chuyên ngành và Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam. Bên cạnh đó là hệ thống di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt, trụ sở cơ quan văn hóa - thể thao và các cơ sở số hóa dữ liệu, tạo thành mạng lưới đồng bộ phục vụ bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc.
Quy hoạch xác định phát triển văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các giá trị văn hóa được gắn kết hài hòa với các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng và đối ngoại, qua đó góp phần nâng cao “sức mạnh mềm” quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Phát triển mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao đáp ứng yêu cầu xây dựng nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc, nâng cao sức khỏe, tăng cường thể lực, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của Nhân dân; góp phần củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc và chủ quyền quốc gia; bảo đám tính thống nhất động bộ với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng và các quy hoạch có liên quan; phù hợp với quá trình tái cơ cấu bộ, ngành, sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và thực hiện mục tiêu tăng trưởng giai đoạn 2026-2030.
Phát triển mạng lưới cơ sở văn hóa và thể thao theo hướng kết nối chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương, gắn với các vùng động lực, cực tăng trưởng và hành lang kinh tế. Quy hoạch cũng chú trọng khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn khó khăn nhằm bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người dân đối với các hoạt động văn hóa, thể thao...
Phát triển các cơ sở văn hóa, thể thao gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; ứng dụng khoa học - công nghệ và mô hình quản trị tiên tiến, thích ứng yêu cầu phát triển dài hạn, tăng cường sự tham gia của Nhân dân tại các không gian văn hóa, thể thao công cộng.
Đổi mới cơ chế đầu tư, quản lý và khai thác mạng lưới cơ sở văn hóa và thể dục thể thao; đẩy mạnh xã hội hóa, hợp tác công-tư, nâng cao hiệu quả sử dụng công trình, tài sản công và nguồn tài nguyên thiên nhiên, kết hợp hài hòa giữa đầu tư Nhà nước và nguồn lực xã hội. Tăng đầu tư công cho văn hóa, thể thao theo hướng trọng điểm, trọng tâm và thu hút đầu tư xã hội ở mức cao nhất, ưu tiên các cơ sở văn hóa, thể dục thể thao nòng cốt.
Quy hoạch cũng nêu rõ mục tiêu đến năm 2030 là cơ bản hoàn thiện mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng và định hướng tổ chức không gian phát triển sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.
Xây dựng mới và nâng cấp mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao cấp quốc gia và quốc tế; qua đó, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và hội nhập quốc tế, đặc biệt tại các đô thị trung tâm, cực tăng trưởng quốc gia, động lực phát triển vùng và các cửa ngõ liên kết hành lang, vành đai kinh tế quan trọng. Hình thành một số cơ sở văn hóa, thể thao trọng điểm vùng tại Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long, Trung du và miền núi phía Bắc. Các vùng có trung tâm huấn luyện và thi đấu thể thao đạt chuẩn quốc tế đối với các môn thể thao trọng điểm, phục vụ mục tiêu giành huy chương tại các đại hội thể thao châu lục và thế giới, đồng thời đủ điều kiện đăng cai các sự kiện thể thao, văn hóa, nghệ thuật quy mô khu vực và quốc tế.
Phấn đấu 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ 03 loại hình thiết chế văn hóa cơ bản, gồm: trung tâm văn hóa - nghệ thuật, bảo tàng và thư viện, được đầu tư đồng bộ, hiện đại, gắn với chuyển đổi số và mô hình quản trị hiệu quả. 100% đơn vị hành chính cấp tỉnh có đủ 03 công trình thể thao cơ bản (nhà thi đấu, sân vận động, bể bơi); từng bước hình thành các tổ hợp hoặc khu liên hợp thể dục thể thao đạt chuẩn quốc gia trở lên. Xây dựng các cơ sở thể dục thể thao chuyên biệt phục vụ thanh thiếu nhi, người khuyết tật, lực lượng vũ trang và sinh viên, đặc biệt tại các đại học quốc gia và đại học vùng.
Đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, thể thao; hoàn thành số hoá 100% các di sản văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia và cấp quốc gia đặc biệt. Các địa phương nằm trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO hình thành các trung tâm công nghiệp văn hóa và giải trí quy mô, ứng dụng công nghệ hiện đại, mở rộng khả năng tiếp cận của người dân, công chúng và khách du lịch.
Tầm nhìn đến năm 2045 định hướng hình thành mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao quốc gia đồng bộ, hiện đại và phát triển bền vững, giữ vai trò trụ cột trong xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam; bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; đồng thời thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao và hội nhập quốc tế mạnh mẽ. Các cơ sở văn hóa, thể thao được tăng cường chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, nâng cao chất lượng dịch vụ, gia tăng trải nghiệm của người dân và bảo đảm quyền tiếp cận công bằng đối với mọi tầng lớp xã hội.
Mạng lưới cơ sở văn hóa, thể thao được tổ chức và phân bố không gian hợp lý, gắn kết chặt chẽ với cấu trúc phát triển kinh tế - xã hội của các vùng và địa phương, đặc biệt tại các cực tăng trưởng, đô thị trung tâm, các hành lang và vành đai kinh tế. Các cơ sở văn hóa, thể thao quốc gia từng bước trở thành những thương hiệu mạnh; hình thành các công trình quy mô lớn, tầm cỡ khu vực và các nước tiên tiến trên thế giới, mang tính biểu tượng cho khát vọng hòa bình, ý chí tự lực tự cường và mục tiêu xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh, Nhân dân hạnh phúc.
Mạng lưới cơ sở thể thao quốc gia có năng lực tổ chức và đăng cai các sự kiện thể thao quy mô khu vực Đông Nam Á và châu lục. Hình thành các trung tâm công nghiệp văn hóa hiện đại, gắn kết với mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO thúc đẩy giao lưu, hợp tác quốc tế và phát triển kinh tế - xã hội, qua đó gia tăng “sức mạnh mềm văn hóa” và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế”.
