Đứng trước thời điểm chuyển giao quan trọng giữa 2 giai đoạn phát triển, chuỗi sự kiện trong khuôn khổ Hội nghị không chỉ nhìn lại chặng đường đã qua mà còn đặt ra những định hướng mang tính bước ngoặt cho kế hoạch công tác ASEAN về Thể thao giai đoạn 2026-2030, hướng tới mục tiêu phát huy sức mạnh của ngoại giao thể thao vì sự phát triển chung.
Sự kiện quy tụ đông đủ đại biểu đại diện cho các quốc gia thành viên cùng nhiều tổ chức đối tác quốc tế lớn. Theo chương trình làm việc, Hội nghị quan chức cấp cao ASEAN về Thể thao lần thứ 17 (SOMS-17) bao gồm cả phiên họp kín và phiên họp mở sẽ mở màn cho chuỗi sự kiện diễn ra ngày 20/10. Tiếp đó, ngày 21/10 diễn ra Hội nghị SOMS+Nhật Bản lần thứ 9 vào buổi sáng và cuộc họp nhóm công tác kỹ thuật về bản ghi nhớ ASEAN - FIFA lần thứ 1 vào buổi chiều.
Ngày 22/10, các đại biểu khởi động ngày làm việc bằng hoạt động chạy bộ phong trào thắt chặt tình đoàn kết, trước khi bước vào Hội nghị SOMS+Trung Quốc lần thứ 5 và tham gia chương trình thực tế khám phá không gian văn hóa tại Siem Reap. Chuỗi sự kiện chính thức khép lại sau tiệc chia tay vào ngày 23/10.
Trọng tâm của chuỗi chương trình là Hội nghị SOMS-17 do Campuchia làm chủ nhà. Sau các nghi thức khai mạc cùng việc thông qua chương trình nghị sự và công tác tổ chức, Ban Thư ký ASEAN báo cáo những quyết định liên quan từ kỳ họp SOMS-16 diễn ra vào giữa tháng 10/2025 tại Hà Nội. Trên cơ sở đó, Hội nghị tiến hành cập nhật tình hình Quỹ Thể thao ASEAN và xem xét Báo cáo đánh giá cuối kỳ Kế hoạch công tác giai đoạn 2021-2025. Đây là bước đệm quan trọng để các đại biểu đi sâu thảo luận việc xây dựng Kế hoạch công tác ASEAN về Thể thao giai đoạn 2026-2030, gắn liền với các Chỉ số hiệu suất chính trong Khung kết quả Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN.
Tại Hội nghị, nhiều sáng kiến chuyên sâu và mang tính đột phá được đưa ra thảo luận nhằm nâng tầm thể thao khu vực. Trong đó, Malaysia đóng vai trò nòng cốt khi báo cáo tiến độ triển khai Trung tâm Xuất sắc ASEAN về Huấn luyện Thể thao, đề xuất các định hướng về khung chương trình giảng dạy, tiêu chuẩn huấn luyện, chương trình đào tạo giai đoạn 2026-2027 và kho lưu trữ tri thức kỹ thuật số. Bên cạnh đó, Malaysia còn trình bày Đề án thành lập Mạng lưới Y học Thể thao và Hiệu suất Thể thao ASEAN, cùng đề xuất thành lập Trung tâm Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Thể thao ASEAN.
Bên cạnh đó, Thái Lan chia sẻ định hướng lồng ghép thể thao vào công tác phòng chống tội phạm ở thanh thiếu niên nhằm xây dựng khả năng chống chịu trong xã hội. Nước chủ nhà Campuchia thúc đẩy đề án Cuộc thi các môn thể thao và trò chơi dân gian ASEAN nhằm bảo tồn di sản văn hóa.
Các Dự án về Khu vực Thể thao ASEAN giai đoạn II, cùng các chương trình kỷ niệm Ngày Thể thao ASEAN năm 2026 cũng được các nước thành viên rà soát và thống nhất điều chỉnh cho phù hợp với giai đoạn mới.
Bên cạnh công tác hoạch định chính sách, công tác chuẩn bị cho các Đại hội Thể thao lớn trong khu vực nhận được sự quan tâm đặc biệt. Trong khi đó, Malaysia báo cáo công tác chuẩn bị cho SEA Games 34 và ASEAN Para Games 14, tập trung vào các giải pháp hỗ trợ kỹ thuật toàn diện từ khoa học thể thao, y học thể thao, phục hồi chức năng, phòng ngừa chấn thương đến khoa học thể thao thích ứng dành cho vận động viên người khuyết tật. Brunei Darussalam và Indonesia cũng lần lượt thông tin về kế hoạch đăng cai Đại hội Thể thao Học sinh ASEAN lần thứ 14 và 15.
Tính mở và tinh thần hợp tác đa phương của ASEAN được thể hiện rõ trong phiên họp mở rộng của SOMS-17. Tại đây, Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) cập nhật các chương trình hợp tác hỗ trợ kế hoạch công tác mới. Cơ quan Phòng chống Doping thế giới (WADA) và Tổ chức phòng chống Doping khu vực Đông Nam Á (SEARADO) trao đổi về các giải pháp nâng cao năng lực, giáo dục phòng chống Doping và bảo đảm sự tuân thủ quy định tại các quốc gia thành viên. Đồng thời, hàng loạt tổ chức đối tác như: Liên đoàn Cờ ASEAN, Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á, Liên đoàn Thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á, UNESCO, IFRC, TAFISA, Liên minh Thể thao, Thế vận hội Đặc biệt, Liên đoàn Y học Thể thao châu Á và Tổ chức Khoa học Thể dục & Thể thao Úc cùng tham gia thảo luận nhằm tìm kiếm cơ hội phối hợp nguồn lực.
Trước khi thông qua Báo cáo gửi lên Hội nghị Bộ trưởng Thể thao ASEAN lần thứ 9 (AMMS-9) và phát biểu bế mạc, nước chủ nhà Campuchia cũng đã thông báo về thời gian và địa điểm dự kiến tổ chức kỳ họp SOMS-18 vào năm 2027. Với chương trình nghị sự toàn diện, bài bản và bao quát mọi khía cạnh của thể thao hiện đại, chuỗi Hội nghị tại Siem Reap không chỉ khẳng định vai trò cầu nối của ngoại giao thể thao trong việc thắt chặt tình đoàn kết ASEAN, mà còn tạo nền tảng vững chắc để thể thao Đông Nam Á tự tin bứt phá trong giai đoạn 2026-2030.
