Trong tiến trình phát triển đất nước, thể dục thể thao ngày càng khẳng định vai trò quan trọng không chỉ trong nâng cao sức khỏe Nhân dân mà còn góp phần xây dựng con người Việt Nam toàn diện, nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Tuy nhiên, để lĩnh vực này phát triển tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng, đòi hỏi phải có nền tảng thể chế đồng bộ, hiện đại, đủ sức dẫn dắt và kiến tạo phát triển. Hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực thể thao vì vậy không chỉ là yêu cầu khách quan mà còn là nhiệm vụ mang tính chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với tương lai của ngành.
Thể chế - đòn bẩy của sự phát triển
Thực tiễn phát triển ở nhiều quốc gia cho thấy, thể chế luôn giữ vai trò trung tâm trong việc định hình và thúc đẩy sự phát triển của thể thao. Một hệ thống pháp luật đầy đủ, đồng bộ, minh bạch sẽ tạo điều kiện để các nguồn lực được huy động và phân bổ hiệu quả; đồng thời, bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong tổ chức và quản lý các hoạt động thể thao.
Ở Việt Nam, hệ thống pháp luật về thể dục thể thao đã được hình thành tương đối sớm, góp phần tạo dựng hành lang pháp lý quan trọng cho sự phát triển của Ngành. Nhờ đó, phong trào thể dục thể thao quần chúng ngày càng lan rộng, thể thao thành tích cao đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, thể chế hiện hành đã bộc lộ những hạn chế nhất định, đòi hỏi phải được rà soát, hoàn thiện kịp thời.
Ngay từ đầu nhiệm kỳ, quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng về hoàn thiện thể chế là một trong những khâu đột phá chiến lược, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xác định hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Trong đó, lĩnh vực thể thao được đặc biệt quan tâm với định hướng rõ ràng: hoàn thiện thể chế không chỉ để quản lý mà quan trọng hơn là để kiến tạo phát triển.
Bộ trưởng Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng nhiều lần nhấn mạnh, xây dựng pháp luật không đơn thuần là hoàn thiện công cụ quản lý Nhà nước mà phải trở thành động lực thúc đẩy phát triển. Tư duy này thể hiện bước chuyển căn bản từ “làm” sang “quản lý Nhà nước” trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch - một cách tiếp cận được đánh giá là “trúng và đúng”, phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị quốc gia trong giai đoạn hiện nay.
Nhận diện “điểm nghẽn” từ thực tiễn
Pháp luật về thể dục, thể thao đã tạo hành lang pháp lý, điều kiện phát triển rất lớn cho sự nghiệp về thể dục, thể thao, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế - xã hội, nhu cầu tham gia, hưởng thụ các giá trị về thể dục, thể thao ngày một nâng cao, nhu cầu phát triển mạnh mẽ về thể dục, thể thao từ thực tiễn khiến một số quy định pháp luật về thể dục, thể thao không còn phù hợp hoặc không đáp ứng kịp thời.
Theo đánh giá, nhiều quy định trong Luật Thể dục, Thể thao và các văn bản dưới luật hiện nay vẫn còn thiếu cụ thể, dẫn đến khó khăn trong quá trình triển khai. Không ít nội dung phải chờ hướng dẫn hoặc phụ thuộc vào các luật chuyên ngành khác. Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật tuy tương đối đầy đủ trong nội ngành nhưng lại thiếu sự đồng bộ với các lĩnh vực liên quan, chưa tạo được sức mạnh tổng hợp. Một số yêu cầu thực tiễn không nằm trong khuôn khổ pháp luật quy định…
Những vấn đề này đã được lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nhiều lần đề cập trong các cuộc họp chuyên đề về xây dựng pháp luật. Theo đó, yêu cầu đặt ra là phải rà soát toàn diện hệ thống thể chế, kịp thời nhận diện những nội dung còn bất cập, không còn phù hợp với thực tiễn để có giải pháp điều chỉnh phù hợp. Việc tháo gỡ các “điểm nghẽn” về cơ chế, chính sách được xác định là điều kiện quan trọng nhằm tạo thêm động lực cho sự phát triển của ngành Thể thao, bảo đảm hệ thống pháp luật theo kịp sự vận động nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội.
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong chỉ đạo của lãnh đạo Bộ là yêu cầu đổi mới tư duy trong xây dựng và hoàn thiện thể chế. Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng đã nhiều lần nhấn mạnh mối quan hệ giữa “thượng tầng kiến trúc” và “hạ tầng cơ sở”, trong đó pháp luật thuộc thượng tầng, còn thực tiễn vận động nằm ở hạ tầng. Khi hạ tầng phát triển nhanh hơn, thể chế cần phải kịp thời điều chỉnh để phù hợp.
Chính từ nhận thức đó, việc hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực thể thao được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với thực tiễn phát triển. Không chỉ dừng lại ở việc sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành, mà quan trọng hơn là phải xây dựng một hệ thống pháp luật có tính dự báo, phù hợp với xu hướng phát triển của thế giới và yêu cầu hội nhập quốc tế.
Quán triệt tinh thần Kết luận số 70 của Bộ Chính trị về phát triển thể dục thể thao trong giai đoạn mới, Bộ trưởng đã yêu cầu toàn ngành khẩn trương rà soát hệ thống thể chế, chính sách để phát hiện những nội dung không còn phù hợp, từ đó tham mưu sửa đổi, bổ sung kịp thời. Đây là nhiệm vụ cấp thiết nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của thực tiễn.
Trong tổng thể nhiệm vụ hoàn thiện thể chế, việc sửa đổi Luật Thể dục, Thể thao được xác định là trọng tâm. Đây là đạo luật có vai trò nền tảng, điều chỉnh toàn bộ hoạt động của Ngành, do đó việc sửa đổi cần được thực hiện một cách bài bản, khoa học và toàn diện.
Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp chặt chẽ, sớm tham mưu để trình cấp có thẩm quyền về việc sửa đổi luật. Đồng thời, yêu cầu quá trình xây dựng luật phải gắn với đánh giá tác động cụ thể, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và bảo đảm phù hợp với các cam kết mà Việt Nam tham gia.
Đáng chú ý, việc sửa đổi Luật Thể dục, Thể thao không chỉ nhằm khắc phục những bất cập hiện nay mà còn hướng tới xây dựng một khung pháp lý hiện đại, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của Ngành. Đây cũng là bước chuẩn bị quan trọng để đóng góp cơ sở thực tiễn cho việc hoạch định chính sách thể thao trong các văn kiện quan trọng của Đảng trong thời gian tới.
Hoàn thiện thể chế cũng thể không thể tách rời việc tổ chức thực thi. Do đó, bên cạnh việc xây dựng pháp luật, cần đặc biệt chú trọng đến việc nâng cao hiệu quả thực hiện các chính sách. Trong đó, sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị và giữa các cấp chính quyền giữ vai trò then chốt.
Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng đã yêu cầu các đơn vị trong Ngành tăng cường phối hợp với các bộ, ngành liên quan trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu và phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo trong công việc.
Việc triển khai nhiệm vụ hoàn thiện thể chế cần được thực hiện một cách quyết liệt, có trọng tâm, trọng điểm, với sự phân công rõ ràng. Như Bộ trưởng đã nhấn mạnh, đây không phải là nhiệm vụ của riêng một đơn vị nào mà là công việc chung của toàn Ngành, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong lĩnh vực thể dục thể thao.
Kiến tạo không gian phát triển mới
Khi thể chế được hoàn thiện, sẽ mở ra không gian phát triển mới cho Thể thao Việt Nam. Trước hết, một hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư, thúc đẩy xã hội hóa và phát triển kinh tế thể thao. Các nguồn lực xã hội sẽ được huy động hiệu quả hơn, góp phần giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước.
Bên cạnh đó, thể chế hoàn thiện cũng giúp nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước, bảo đảm sự minh bạch, công bằng trong các hoạt động thể thao. Điều này không chỉ góp phần phát triển phong trào thể dục thể thao quần chúng mà còn tạo nền tảng vững chắc cho thể thao thành tích cao.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc hoàn thiện thể chế còn giúp Việt Nam chủ động hơn trong việc thực hiện các cam kết quốc tế, nâng cao năng lực tổ chức các sự kiện thể thao lớn và từng bước khẳng định vị thế trên trường quốc tế.
Có thể khẳng định, hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực thể thao là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, quyết định đến chất lượng và hiệu quả phát triển của toàn Ngành. Những chỉ đạo xuyên suốt, quyết liệt của lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đặc biệt là định hướng coi thể chế là công cụ kiến tạo phát triển, đã tạo ra nền tảng quan trọng để ngành thể thao tiếp tục đổi mới và bứt phá.
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phải tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế theo tinh thần đổi mới, đồng bộ và hiện đại. Khi thể chế được hoàn thiện, sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ để Thể thao Việt Nam phát triển toàn diện, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân và khẳng định vị thế quốc gia trong tiến trình hội nhập quốc tế.
Quán triệt tinh thần Kết luận số 70 của Bộ Chính trị về phát triển thể dục thể thao trong giai đoạn mới, Bộ trưởng Bộ Văn Hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã yêu cầu toàn Ngành khẩn trương rà soát hệ thống thể chế, chính sách để phát hiện những nội dung không còn phù hợp, từ đó tham mưu sửa đổi, bổ sung kịp thời. Đây là nhiệm vụ cấp thiết nhằm cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển của thực tiễn.
