Lễ khai mạc Giải Vật dân tộc năm nay diễn ra từ 13 giờ 30 ngày 7/3, sau đó là thi đấu các hạng cân. Từ 8 giờ ngày 8/3 sẽ thi đấu theo lịch chuyên môn, chung kết và bế mạc lúc 16 giờ cùng ngày.
Các đô vật từ 17 tuổi trở lên và phải là thành viên các câu lạc bộ vật dân tộc đăng ký thường trú tại Hải Phòng mới được phép thi đấu. Đô vật phải biết kỹ thuật vật dân tộc, đủ sức khỏe và thường xuyên tập luyện. Giải năm nay, đô vật sẽ thi đấu nội dung đối kháng cá nhân các hạng cân của môn vật dân tộc gồm: từ 45kg-50kg, 50kg-55kg, 55kg-60kg, 60kg-65kg, 65kg-70kg, 70-75kg và trên 75kg
Đấu vật là trò chơi truyền thống xuất hiện tại Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc từ lâu, song từng có giai đoạn không được tổ chức. Năm 2006, UBND tỉnh Hải Dương (cũ) triển khai Đề án nâng cấp Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, môn Vật được khôi phục và tổ chức vào mỗi kỳ Lễ hội mùa Xuân. Cùng với pháo đất, gói bánh chưng, giã bánh dầy, đấu vật là một trong những hoạt động đặc sắc, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương.
Ngày Xuân, ngay trước cổng chùa Côn Sơn, sới vật rộn ràng trong trống hội. Hàng trăm du khách vây quanh sới trong tiếng trống thì thùng để tận mắt chứng kiến các keo vật. Khi một đô vật tung đòn ngáng, đòn bốc khiến đối thủ “lấm lưng, trắng bụng”, tiếng reo hò vang dậy, làm không khí lễ hội thêm phần sôi động. Những khoảnh khắc ấy không chỉ là cuộc so tài sức mạnh mà còn là màn trình diễn kỹ nghệ, bản lĩnh và tinh thần thượng võ của người Việt.
Ban Tổ chức kỳ vọng là giải vật năm nay sẽ thu hút các đô vật xuất sắc nhất về thi đấu, tạo sự cạnh tranh hấp dẫn, xứng tầm mùa lễ hội đầu tiên trong không gian hành chính mới.
Ở các mùa lễ hội trước, các huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Hải Dương (cũ) đều coi Hội vật Côn Sơn là dịp để khẳng định vị thế phong trào vật truyền thống của địa phương mình.
Tại giải Vật đầu Xuân ở Côn Sơn có một điều thú vị là nam du khách thập phương về du Xuân, dự hội đều có thể tham gia tranh giải môn Vật dân tộc.
Thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương (cũ) đều là những vùng đất thượng võ. Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, các môn Võ dân gian được người dân gìn giữ và phát triển, trong đó có Vật truyền thống. Ngoài giải vật ở Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc, vào mỗi dịp đầu Xuân, nhiều lễ hội khác tại Hải Phòng cũng duy trì sới vật như một phần không thể thiếu của đời sống văn hoá cộng đồng.
Sới vật không chỉ là nơi tranh tài về sức mạnh, mà còn hàm chứa ý nghĩa tâm linh. Hình tròn trên sới tượng trưng cho trời (dương), đặt trên nền đất vuông (âm), thể hiện quan niệm hài hòa âm dương, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, quốc thái dân an.
Năm nay, Ban Tổ chức lễ hội đã thành lập ra Ban Tổ chức trò đấu vật, cử những người am hiểu luật vật làm trọng tài. Tổ trọng tài gồm 2 người mang trống chầu cầm trịch, một người cầm trống cơm và trọng tài phụ. Ngoài ra còn thêm 2 người nữa chịu trách nhiệm theo dõi và giám sát keo vật. Khi trò vật bắt đầu, trọng tài đầu thắt khăn đỏ và thắt một dây vải đỏ ngang bụng bước lên sới đọc quy định và gọi tên đô vật.
Cũng như mọi năm, năm nay keo vật đầu tiên được lựa chọn 2 đô vật để thực hiện “keo vật thờ”. Hai đô vật này phải là người có tiếng, được đông đảo công chúng công nhận về tài năng, đức độ và có công cống hiến cho phong trào vật trong vùng.
Hội Vật Côn Sơn áp dụng theo nguyên tắc của Luật thi đấu Vật dân tộc, các đô vật muốn vượt qua vòng loại phải giành chiến thắng trước 3 đối thủ, phải làm cho đối phương lấm lưng, trắng bụng. Sau đó là bán kết và chung kết. Tinh thần thượng võ tại Hội vật Côn Sơn được đặt lên hàng đầu; các đòn nguy hiểm như bẻ, vặn, khóa trái khớp, các đòn tấn công bằng đầu, bấm huyệt, nắm tóc, tấn công vào bộ hạ, yết hầu, mắt… đều bị cấm.
Hội Vật được thể hiện tinh thần đồng đội ở các địa phương, một đô vật của làng nào bị thua sẽ có đô vật khác lên tiếp sức. Nếu để thua một trận các đô vật phải chờ đến năm sau mới được “phục hận”, vì thế các đô vật thường rèn luyện suốt năm, tu dưỡng đạo đức để chờ đầu xuân tham dự, tranh tài.
