Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương - Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam cho biết: Thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XX, nhiệm kỳ 2020-2025; triển khai có hiệu quả việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa với phát triển du lịch, thu hút đầu tư xây dựng, hình thành các khu thương mại, dịch vụ cao cấp có quy mô lớn, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Lễ hội Quốc gia Tịch điền - Đọi Sơn, UBND thị xã Duy Tiên, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam đồng tổ chức Hội thảo khoa học Bảo tồn và phát huy không gian Lễ hội Tịch điền - Đọi Sơn gắn với phát triển du lịch Quốc gia.
Hội thảo làm làm rõ những vấn đề có ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong việc bảo vệ, phát huy lễ hội Tịch điền như sau: Thứ nhất, khẳng định giá trị đặc sắc di sản văn hóa phi vật thể được ghi trong danh mục quốc gia: Lễ hội Tịch điền - Đọi Sơn; Đưa ra những giải pháp bảo vệ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể Lễ hội Tịch điền - Đọi Sơn; Khai thác tài nguyên di sản văn hoá, kết nối không gian văn hóa vùng Đọi Sơn tạo động lực phát triển du lịch tỉnh Hà Nam.
PGS.TS Nguyễn Thị Thu Phương khẳng định, Hội thảo là hoạt động thiết thực triển khai thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW, ngày 9/6/2014 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hoá, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước; Nghị quyết số 12-NQ/TU ngày 15/9/2021 của Tỉnh ủy về đẩy mạnh phát triển thương mại - dịch vụ, trọng tâm là du lịch và logistics tỉnh Hà Nam giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030. Đồng thời tin tưởng, với tinh thần làm việc khoa học nghiêm túc, đầy trách nhiệm và cởi mở của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý văn hóa tại địa phương, Hội thảo sẽ có được những giải pháp phát huy giá trị di sản văn hóa Lễ hội Tịch điền hiệu quả và phù hợp với những vấn đề của thực tiễn đang đặt ra.
Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Hà Nam Nguyễn Anh Chức cho biết: Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn là một di sản văn hóa phi vật thể trong kho tàng di sản văn hóa của tỉnh Hà Nam. Lễ hội Tịch điền được tổ chức hàng năm đã trở thành nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Đây là lễ hội ghi dấu nơi mà cách đây 1037 năm (987-2023) vua Lê Đại Hành đích thân cày ruộng để khuyến khích nhân dân sản xuất nông nghiệp, mở ra điển lễ để các đời sau noi theo và là một trong những ngày hội chính của đất nước. Một lễ hội văn hóa mang ý nghĩa khuyến nông sâu sắc, đề cao vai trò của nhà nông "Dĩ nông vi bản", "Phi nông bất ổn". Lễ hội diễn ra từ ngày mùng 5 đến hết ngày mồng 7 tháng Giêng, trong một không gian rộng lớn, mà trung tâm là chùa Đọi đến làng Đọi Tam và bến sông Châu Giang. Lễ Tịch điền - Đọi Sơn đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2017.
Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Hà Nam mong rằng, thông qua những tham luận, những kết quả nghiên cứu được trình bày tại Hội thảo lần này sẽ làm sáng tỏ hơn và khẳng định các giá trị tiêu biểu của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ Tịch điền - Đọi Sơn; nêu bật những thành tựu cần phát huy, chỉ ra những tồn tại, bất cập cần khắc phục; qua đó kiến nghị các giải pháp quản lý, bảo tồn và phát huy hơn nữa giá trị của di sản trong phát triển kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng của địa phương, đồng thời khai thác, kết nối tài nguyên du lịch quốc gia không gian Lễ hội Tịch điền - Đọi Sơn.
Tại Hội thảo, các đại biểu, các nhà khoa học, nghiên cứu đã khẳng định và chứng minh bằng nhiều luận cứ tư liệu lịch sử làm rõ giá trị của lễ hội Tịch điền - Đọi Sơn là một nghi lễ mang tư tưởng trọng nông: quý trọng đất đai, ruộng đồng, đề cao nghề trồng lúa và người nông dân...
Theo quan điểm của các nhà khoa học, nguyên nhân khiến cho Lễ hội Tịch điền - Đọi Sơn có sức sống mạnh mẽ và thu hút sự quan tâm của nhân dân chính là do Lễ hội này có sự kết quyện một cách hợp lý, hài hòa giữa các nghi lễ cung đình với truyền thống văn hóa và các phong tục tập quán, tín ngưỡng của nhân dân địa phương; Việc phục hồi nghi lễ Tịch điền khẳng định, biểu dương những giá trị cốt lõi của nền kinh tế nông nghiệp mà cha ông ta sớm lựa chọn từ buổi lập nước, nhắc nhở mọi người thuộc các ngành, giới, giai tầng xã hội khác nhau phải luôn trân trọng những giá trị này.
Đa số các nhà khoa học và nhà quản lý tham dự Hội thảo đều thống nhất rằng, việc bảo tồn và phát huy giá trị Lễ hội Tịch điền - Đọi Sơn gắn với phát triển văn hóa và du lịch hiện nay là vô cùng cần thiết, vì điều này góp phần phát triển bền vững quê hương, đất nước.
