Tham dự chương trình có PGS.TS Lê Đức Chương - Chủ tịch Hội Khoa học Thể dục thể thao Việt Nam; TS. Phạm Quang Long - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Thể dục thể thao Việt Nam, Chủ tịch Liên đoàn Boxing Việt Nam; Nhà báo, TS. Võ Danh Hải - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Thể dục thể thao Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Võ thuật Thế giới (WoMAU); TS. Nguyễn Trà Giang - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Thể dục thể thao Việt Nam; TS. Lý Đại Nghĩa - Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao TP.HCM; Tiến sĩ y khoa Lê Thị Quỳnh Nhi - Đại học Oxford, Trưởng nhóm nghiên cứu; Dược sĩ Nguyễn Văn Vinh - Giám đốc điều hành Oriphamed; cùng đại diện các Trường Đại học, Bệnh viện, tổ chức khoa học, chuyên gia, huấn luyện viên và vận động viên.
Sự kiện không chỉ mở đầu cho một Dự án nghiên cứu chuyên sâu về sức khỏe và khả năng phục hồi của vận động viên, mà còn đánh dấu bước phát triển mới của mô hình liên kết “ba nhà”: Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà kinh doanh trong lĩnh vực khoa học thể thao.
Dự án được triển khai theo hướng xã hội hóa, không sử dụng ngân sách nhà nước, nhằm tạo lập dữ liệu khoa học phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ phục hồi và góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện vận động viên.
Từ nhu cầu huấn luyện đến nghiên cứu ứng dụng
Dự án “Nghiên cứu hệ vi sinh đường ruột và phục hồi vận động viên 84 ngày” tập trung đánh giá những thay đổi về sức khỏe đường ruột, khả năng phục hồi và thành phần cơ thể của vận động viên trong quá trình sử dụng bổ sung probiotics theo quy trình theo dõi kéo dài 12 tuần.
Nghiên cứu dự kiến được thực hiện tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao TP.HCM, với các mốc đánh giá vào thời điểm ban đầu, ngày thứ 28, ngày thứ 56 và ngày thứ 84. Các nhóm chỉ số được theo dõi gồm: tình trạng tiêu hóa, mức độ mệt mỏi, chất lượng giấc ngủ, tình trạng sức khỏe, khả năng hoàn thành khối lượng tập luyện, cân nặng, chỉ số khối cơ thể, tỷ lệ mỡ và khối lượng cơ thể không mỡ.
Phát biểu tại Lễ ký kết, TS. Lý Đại Nghĩa cho rằng giá trị của Dự án không chỉ nằm ở nội dung nghiên cứu hệ vi sinh đường ruột, mà còn thể hiện ở phương thức tổ chức và sự liên kết giữa Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà kinh doanh.
Trong mô hình này, đơn vị nhà nước tạo lập môi trường thực tiễn, tổ chức triển khai và định hướng phát triển; đội ngũ khoa học bảo đảm phương pháp nghiên cứu, tính khách quan và các chuẩn mực học thuật; doanh nghiệp đóng góp nguồn lực, công nghệ cùng những giải pháp đổi mới sáng tạo.
“Khi ba chủ thể cùng đồng hành, chúng ta hình thành một chu trình hoàn chỉnh từ nhu cầu thực tiễn đến nghiên cứu, kiểm chứng và ứng dụng kết quả vào công tác huấn luyện”, TS. Lý Đại Nghĩa nhấn mạnh.
Theo Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao TP.HCM, xã hội hóa khoa học thể thao không có nghĩa Nhà nước giảm vai trò, mà là mở rộng khả năng huy động trí tuệ và nguồn lực xã hội để giải quyết những vấn đề thực tiễn bằng phương pháp khoa học. Cơ quan quản lý vẫn giữ vai trò định hướng, kiểm soát chất lượng, đồng thời bảo vệ quyền lợi của vận động viên và lợi ích cộng đồng.
Hướng đến một “phòng thí nghiệm mở” của khoa học thể thao
Một trong những định hướng quan trọng được Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao TP.HCM đặt ra là từng bước xây dựng môi trường huấn luyện dựa trên khoa học và dữ liệu.
Theo đó, Trung tâm không chỉ thực hiện nhiệm vụ tuyển chọn, đào tạo vận động viên mà còn hướng đến trở thành một “phòng thí nghiệm mở” - nơi các Trường Đại học, Bệnh viện, tổ chức khoa học và doanh nghiệp có thể cùng tham gia nghiên cứu, tìm lời giải cho những vấn đề phát sinh từ thực tiễn huấn luyện.
Trong thể thao hiện đại, thành tích không còn chỉ được quyết định bởi kỹ thuật, chiến thuật hay khối lượng vận động. Phía sau quá trình phát triển thành tích là sự kết hợp của nhiều lĩnh vực như y học thể thao, sinh lý học, dinh dưỡng, tâm lý học, khoa học giấc ngủ, sinh cơ học, công nghệ sinh học, khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.
Vì vậy, nghiên cứu về vận động viên cần chuyển dần từ cách tiếp cận đơn ngành sang đa ngành, xem cơ thể vận động viên là một hệ thống sinh học hoàn chỉnh. Những yếu tố như: tiêu hóa, miễn dịch, chuyển hóa, giấc ngủ, phục hồi và khả năng thích nghi với vận động luôn có mối liên hệ chặt chẽ, tác động qua lại trong suốt quá trình huấn luyện.
PGS.TS Lê Đức Chương đánh giá dự án là bước đi phù hợp với định hướng đưa khoa học, công nghệ, y học thể thao và đổi mới sáng tạo trở thành động lực nâng cao chất lượng huấn luyện và thành tích của thể thao Việt Nam.
Theo Chủ tịch Hội Khoa học Thể dục thể thao Việt Nam, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ dừng lại ở việc khẳng định vai trò của khoa học thể thao, mà phải từng bước hình thành một hệ sinh thái nghiên cứu gắn với thực tiễn. Trong hệ sinh thái đó, các đề tài phải xuất phát từ nhu cầu cụ thể của công tác huấn luyện và kết quả nghiên cứu phải có khả năng chuyển giao trở lại để phục vụ vận động viên.
Hội Khoa học Thể dục thể thao Việt Nam sẽ tham gia định hướng học thuật, phản biện khoa học, kết nối chuyên gia và hỗ trợ công bố kết quả nghiên cứu. Các hoạt động phải tuân thủ những nguyên tắc về khách quan, minh bạch, bảo mật dữ liệu và đạo đức nghiên cứu; không tuyệt đối hóa hoặc thương mại hóa kết quả khi chưa có đầy đủ bằng chứng khoa học.
Ra mắt nhóm nghiên cứu liên ngành
Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức đã chính thức ra mắt nhóm nghiên cứu gồm 8 thành viên: TS. Lê Thị Quỳnh Nhi - Trưởng nhóm nghiên cứu; TS. Lý Đại Nghĩa; DS. Phạm Văn Vinh; PGS.TS Lê Đức Chương; TS. Trương Thành Nam; TS. Nguyễn Phi Hùng; BS.CKII Bùi Nguyễn Thành Long và ThS. Phạm Thanh Nghị.
Việc quy tụ các chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực như khoa học thể thao, y học, dinh dưỡng, quản lý huấn luyện và doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ tạo nên một cách tiếp cận đa ngành, đồng thời bảo đảm cả tính khoa học lẫn khả năng ứng dụng của Dự án.
Theo đề cương, nghiên cứu dự kiến tuyển chọn từ 30 đến 50 vận động viên từ 16 tuổi trở lên, đang được quản lý và tập luyện tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể dục thể thao TP.HCM. Trước khi chính thức triển khai, đề cương sẽ được xem xét theo các quy trình khoa học và đạo đức nghiên cứu, nhằm bảo đảm quyền lợi, sự tự nguyện, an toàn và bảo mật thông tin của người tham gia.
Lễ ký kết không chỉ mở đầu cho một dự án nghiên cứu cụ thể, mà còn thể hiện tư duy đổi mới trong ứng dụng khoa học thể thao tại TP.HCM: lấy vận động viên làm trung tâm, lấy dữ liệu khoa học làm cơ sở và lấy sự liên kết đa ngành, đa nguồn lực làm động lực phát triển.
Nếu được triển khai nghiêm túc và tạo ra những dữ liệu có giá trị, Dự án có thể mở thêm các hướng nghiên cứu về dinh dưỡng, phục hồi, giấc ngủ, miễn dịch và cá thể hóa quá trình huấn luyện. Xa hơn, đây có thể trở thành tiền đề cho việc hình thành những mô hình nghiên cứu ứng dụng quy mô lớn, góp phần xây dựng nền thể thao thành tích cao Việt Nam phát triển khoa học, hiệu quả và bền vững trong giai đoạn mới.
