Từ “dư địa tiềm năng” đến động lực tăng trưởng mới
Bước sang năm 2026, Thể thao Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với những nền tảng quan trọng được định hình. Không chỉ dừng lại ở vai trò nâng cao sức khỏe cộng đồng hay thành tích thi đấu, thể thao ngày càng được nhìn nhận như một lĩnh vực kinh tế giàu tiềm năng, có khả năng đóng góp trực tiếp và lan tỏa tới nhiều ngành, lĩnh vực khác. Trong bối cảnh đó, phát triển kinh tế thể thao không chỉ là yêu cầu tất yếu mà còn là một lựa chọn chiến lược nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước.
Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng, kinh tế thể thao là một ngành kinh tế mới nhưng có tốc độ tăng trưởng cao, thậm chí vượt trội so với nhiều ngành truyền thống. Trên quy mô toàn cầu, lĩnh vực này được xếp hạng là ngành kinh tế lớn thứ 9 với giá trị ước tính khoảng 2.650 tỷ USD. Điều này cho thấy thể thao không chỉ là hoạt động văn hóa - xã hội mà còn là một “cỗ máy kinh tế” quan trọng của thế giới.
Tại Việt Nam, dù chưa có thống kê đầy đủ về quy mô thị trường, nhưng thực tế đã cho thấy sự phát triển mạnh mẽ của các hoạt động kinh doanh, dịch vụ thể thao. Số lượng cơ sở tập luyện tư nhân gia tăng nhanh chóng, đặc biệt ở các môn như Pickleball, Bơi lội, Bóng đá mini, Cầu lông, Quần vợt, Billiard & Snooker. Cùng với đó là sự bùng nổ của các giải đấu thể thao được tổ chức theo hình thức xã hội hóa như Marathon quốc tế, Chạy địa hình, Ba môn phối hợp, Golf, đua Xe đạp, Bóng chuyền, Bóng rổ hay Võ thuật tổng hợp.
Những hoạt động này không chỉ tạo ra nguồn thu trực tiếp mà còn mang lại hiệu ứng lan tỏa rõ rệt. Việc tổ chức các sự kiện thể thao lớn góp phần thúc đẩy du lịch, giao thông, quảng bá hình ảnh địa phương, từ đó tạo ra chuỗi giá trị kinh tế liên ngành.
Ở lĩnh vực sản xuất, Việt Nam hiện được coi là một trong những “công xưởng” lớn của thế giới về trang phục, giày thể thao, với 40-50% sản lượng của các tập đoàn hàng đầu như Nike, Adidas được sản xuất trong nước. Đây là lợi thế quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành công nghiệp thể thao.
Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng nhấn mạnh: nếu không sớm nhận thức đầy đủ vai trò của kinh tế thể thao, Việt Nam có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội bứt phá và không khai thác hết tiềm năng to lớn của lĩnh vực này.
Trong chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xác định rõ mục tiêu phát triển kinh tế thể thao theo hướng bài bản, chuyên nghiệp và hội nhập.
Cụ thể, giai đoạn 2025-2030 sẽ tập trung tăng mạnh số lượng và quy mô các cơ sở sản xuất, kinh doanh thể thao, đa dạng hóa loại hình dịch vụ. Xa hơn, đến năm 2045, mục tiêu là hình thành thị trường thể thao hiện đại, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế, đóng góp tích cực vào GDP và tạo việc làm cho xã hội.
Không chỉ dừng ở định hướng, Bộ cũng đang tích cực tham mưu hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm vừa quản lý hiệu quả, vừa thúc đẩy phát triển. Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi Luật Thể dục, Thể thao và các văn bản liên quan, đặc biệt là các quy định về kinh doanh thể thao và thể thao chuyên nghiệp, là nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới.
Có thể thấy, từ tầm nhìn chiến lược đến hành động cụ thể, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng người đứng đầu ngành đã thể hiện rõ sự quan tâm, quyết tâm đưa kinh tế thể thao trở thành một trụ cột mới của nền kinh tế.
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong định hướng phát triển kinh tế thể thao là vai trò của khu vực tư nhân. Nghị quyết số 68-NQ/TW (2025) đã khẳng định doanh nghiệp là lực lượng xung kích trong đầu tư cơ sở vật chất, tổ chức sự kiện và phát triển sản phẩm thể thao.
Thực tế cho thấy, ngoài các công trình quy mô lớn như sân vận động hay nhà thi đấu, phần lớn hoạt động thể thao đều có thể thu hút đầu tư tư nhân. Nếu có cơ chế phù hợp, khu vực này hoàn toàn có thể trở thành lực lượng chủ đạo, giúp kinh tế thể thao phát triển nhanh và bền vững.
Thời gian qua, Bộ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia tổ chức các giải thi đấu, kể cả ở tầm quốc tế. Nhờ đó, nhiều sự kiện đã có thể tự huy động kinh phí mà không cần đến ngân sách Nhà nước.
Đồng thời, việc xây dựng các định mức kinh tế - kỹ thuật trong lĩnh vực thể thao đã tạo điều kiện cho tư nhân tham gia đấu giá, cung ứng dịch vụ theo cơ chế đặt hàng. Đây là bước đi quan trọng nhằm thiết lập môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa khu vực công và tư.
Trong lĩnh vực hạ tầng, mô hình hợp tác công - tư (PPP) cũng đang được nghiên cứu, đề xuất nhằm thu hút nguồn lực đầu tư cho các công trình thể thao quy mô lớn. Việc cho phép tư nhân tham gia khai thác công trình công lập theo quy định pháp luật cũng mở ra hướng đi mới trong quản lý và sử dụng hiệu quả tài sản công.
Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ được xác định là yếu tố cốt lõi của kinh tế thể thao. Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng, công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành thành phần cấu thành của hầu hết các hoạt động thể thao, từ trang thiết bị, phương pháp huấn luyện đến quản lý và tổ chức sự kiện.
Sự phát triển của khoa học công nghệ cũng tạo ra những loại hình thể thao mới, tiêu biểu là Thể thao điện tử (E-sports), thu hút đông đảo giới trẻ và mở ra thị trường tiềm năng.
Đặc biệt, công nghệ truyền thông và công nghệ số đóng vai trò quan trọng trong việc truyền hình trực tiếp, bán bản quyền, tổ chức sự kiện - những nguồn thu lớn của kinh tế thể thao hiện đại.
Song song với đó, hợp tác quốc tế được xem là yếu tố không thể thiếu. Việc mở rộng hợp tác giúp Việt Nam thu hút đầu tư, đăng cai tổ chức các sự kiện lớn, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu các sản phẩm thể thao. Đây cũng là con đường để nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu vào thị trường toàn cầu.
Những vấn đề đặt ra và yêu cầu phát triển bền vững
Dù có nhiều tiềm năng, kinh tế thể thao Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính chiến lược.
Trước hết là việc định vị rõ vai trò của kinh tế thể thao trong tổng thể nền kinh tế quốc gia. Đây không chỉ là một phân ngành dịch vụ mà còn là một cấu phần của nền kinh tế sáng tạo, gắn với du lịch, thương mại và văn hóa.
Thứ hai là yêu cầu xây dựng thị trường thể thao hiện đại, hội nhập nhưng vẫn giữ được bản sắc Việt Nam. Mỗi sản phẩm, sự kiện thể thao cần trở thành một “đại sứ văn hóa”, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước.
Thứ ba là phát triển cân bằng giữa các loại hình thể thao, từ thành tích cao đến phong trào quần chúng, tránh tình trạng tập trung quá mức vào một số môn “ăn khách”.
Bên cạnh đó là yêu cầu kết nối đồng bộ giữa hạ tầng, nguồn nhân lực và sản phẩm dịch vụ; bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và xã hội; đồng thời nâng cao năng lực quản trị quốc gia trong lĩnh vực này.
Từ những định hướng và vấn đề đặt ra, có thể đề xuất một số giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế thể thao trong thời gian tới.
Thứ nhất, đẩy nhanh hoàn thiện hành lang pháp lý, đặc biệt là các quy định liên quan đến kinh doanh thể thao, thể thao chuyên nghiệp và hợp tác công - tư. Một môi trường pháp lý minh bạch, ổn định sẽ là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư.
Thứ hai, phát triển hệ sinh thái kinh tế thể thao theo chuỗi giá trị, từ sản xuất, tổ chức sự kiện đến phân phối và tiêu thụ. Trong đó, cần chú trọng liên kết giữa thể thao với du lịch, văn hóa và thương mại.
Thứ ba, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, tổ chức và khai thác các hoạt động thể thao, đồng thời phát triển các mô hình kinh doanh mới như nền tảng số, dữ liệu thể thao, bản quyền truyền hình.
Thứ tư, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, bao gồm quản lý, huấn luyện, tổ chức sự kiện và các lĩnh vực liên quan như marketing, truyền thông thể thao.
Thứ năm, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, tận dụng các hiệp định thương mại để mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và học hỏi kinh nghiệm phát triển.
Có thể khẳng định, kinh tế thể thao đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành một trong những động lực tăng trưởng mới của Việt Nam. Với tầm nhìn chiến lược, sự quan tâm sát sao của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng những chỉ đạo cụ thể của Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng, lĩnh vực này đang từng bước được định hình theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại và hội nhập.
Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống ngành Thể dục thể thao Việt Nam (27/3/1946 - 27/3/2026), Diễn đàn Kinh tế thể thao Việt Nam 2026 (Viet Nam Sports Economy Summit - VSES 2026) sẽ chính thức được tổ chức vào ngày 27/03 tại Hà Nội. Đây là sự kiện quan trọng nhằm thảo luận về tiềm năng và định hướng phát triển kinh tế thể thao, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế của đất nước trong giai đoạn mới.
Như Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng đã nhấn mạnh, phát triển kinh tế thể thao là hành trình chuyển đổi từ “ngành bổ trợ” sang “động lực tăng trưởng”, từ “các sự kiện riêng lẻ” sang “một hệ thống liên kết”. Nếu giải quyết đồng bộ các vấn đề chiến lược, kinh tế thể thao Việt Nam hoàn toàn có thể bứt phá, đóng góp thiết thực vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và khẳng định vị thế quốc gia trên bản đồ thể thao thế giới.
Trong bối cảnh đó, Diễn đàn Kinh tế thể thao Việt Nam 2026 sẽ không chỉ là nơi trao đổi, thảo luận mà còn là bước khởi đầu quan trọng, góp phần thúc đẩy nhận thức, hành động và hiện thực hóa khát vọng đưa kinh tế thể thao trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước trong tương lai gần.
