IOC đối mặt sức ép hủy bỏ kế hoạch kiểm tra giới tính bằng nhiễm sắc thể

Hơn 80 tổ chức nhân quyền trên toàn cầu đã đồng loạt lên tiếng kêu gọi Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) từ bỏ các biện pháp xác minh giới tính bắt buộc và lệnh cấm toàn diện đối với các vận động viên chuyển giới.

2025-gender-testing-in-sport-gfx-1773893811.jpg

Liên minh Thể thao & Quyền con người (SRA), ILGA World cùng hơn 80 nhóm hoạt động khác vừa đưa ra thông điệp cảnh báo mạnh mẽ: Các biện pháp mà Nhóm công tác Bảo vệ Danh mục Nữ của IOC dự kiến đề xuất sẽ là một bước lùi lớn cho bình đẳng giới. Bản tuyên bố khẳng định: "Đây sẽ là một sự thụt lùi đáng kinh ngạc và kéo lùi thể thao nữ về 30 năm trước".

Trước đó, vào tháng 2/2026, IOC cho biết sẽ công bố kết luận của nhóm công tác này trong nửa đầu năm nay. Kể từ sau Olympic Atlanta 1996, IOC đã tạm dừng việc kiểm tra xác minh giới tính phổ quát và vào năm 2021, họ từng giao quyền cho các liên đoàn thể thao đơn lẻ tự xây dựng quy định riêng.

Vấn đề trở nên phức tạp khi các tổ chức phê bình hiện vẫn chưa đưa ra được đề xuất cụ thể để giải quyết bài toán về lợi thế cạnh tranh của những người sinh ra là nam giới muốn thi đấu ở hạng mục nữ. Dẫn chứng từ nghiên cứu năm 2020 mang tên "Ảnh hưởng của hormone khẳng định giới tính đối với hiệu suất thi đấu", các nhà khoa học Timothy A. Roberts, Joshua Smalley và Dale Ahrendt đã chỉ ra những con số cụ thể, theo đó, sau 1 năm ức chế testosterone, phụ nữ chuyển giới vẫn giữ được 9% lợi thế về tốc độ chạy; sau 2 năm điều trị hormone, họ vẫn nhanh hơn 12% so với phụ nữ hợp giới (cisgender) trong các cuộc đua cự ly khoảng 2,4km. Chính vì những dữ liệu này, nhiều Liên đoàn lớn như Điền kinh, Bơi lội và Bóng bầu dục đã ban hành lệnh cấm các vận động viên từng trải qua tuổi dậy thì là nam thi đấu ở các nội dung dành cho nữ.

Bất chấp những cáo buộc về việc "xâm phạm quyền phụ nữ" từ các nhà hoạt động như Andrea Florence (SRA) hay Julia Ehrt (ILGA World), Chủ tịch IOC Kirsty Coventry vẫn giữ vững lập trường thép. Bà Coventry luôn ưu tiên điều mà bà gọi là "sự công bằng và tính liêm chính của thể thao nữ". Ngay từ chiến dịch tranh cử tại Lausanne năm ngoái, bà đã ủng hộ việc thiết lập các quy tắc nghiêm ngặt để giới hạn sự tham gia của các vận động viên chuyển giới trong các cuộc thi nữ, nhằm bảo vệ cơ hội cạnh tranh cho các vận động viên nữ sinh học.

Mai Anh (Thể thao và Cuộc sống)